Bumrungrad International Hospital
โรคไต เรื้อรัง การรักษา และ ดวย การบําบัด ทดแทน ไต
คืออะไร ทําหนาที่อะไร ไต
ความรูทั่วไป โครงสรางของไต เร�องไต
เสนเลือดแดง ที่เขาสู ไตมี "ของเสีย” เพ�อนําไปกรองที่ไต
ไต (Kidney) เสนเลือดดํา นําเลือดที่กรองแลว กลับเขารางกาย
ลักษณะภายใน ของไต
ทอไต (Ureter)
กระเพาะปสสาวะ (Bladder)
ทอปสสาวะ (Urethra)
มนุษยปกติจะมีไต 2 ขาง ที่ดานหลัง ใตกระดูกซี่โครง ดานลาง
ไตขับของเสียและแรธาตุ หลายชนิดที่รางกายไมตองการ รวมถึงขับนํ้าสวนเกินออกจาก รางกายทางปสสาวะ
ไตมีรูปราง คลาย “เมล็ดถั่ว”
01
ความรูทั่วไป โครงสรางของไต เร�องไต
Renal cortex
Minor calyx
Renal medulla Major calyx Renal column
Pelvis
Renal artery
Renal Papilla
Renal vein
Ureter
Bowman's Capsule
Nephron Anatomy Nephron = หนวยไต ไต 1 ขาง มีหนวยไต ประมาณ 1 ลานหนวยไต
Glomerulus
Proximal tubule
เปนสวนที่กรองเลือด ใหสะอาดแลวนํากลับไป หมุนเวียนในรางกาย สวนของเสียและนํ้า สวนเกินขับออกมา ทางปสสาวะ
Cortex
Medulla
Loop of Henle
Distal Tubule
Collecting Duct
Peritubular Capillaries
02
ความรูทั่วไป เร�อง โรคไต
ขับถายของเสีย และนํ้าสวนเกิน ออกจากรางกาย
1
2
รักษาสมดุลของ กรด-ดาง ในรางกาย
4
ควบคุมความ เขมขนของ ปสสาวะ
ของ หนาที่สําคัญ
ไต
3
ควบคุมสมดุล เกลือแรในรางกาย
5
ผลิตฮอรโมน • ฮอรโมนที่ชวย สรางเม็ดเลือด • ฮอรโมนที่ชวยสราง วิตามินดี (Vitamin D) • ฮอรโ มนที่ชว ยควบคุม ความดันโลหิต
03
ภาวะ ไต ลมเหลว Renal Failure or Renal Dysfunction แบง เปน 2 ชนิด
ภาวะที่ไตทํางานไดนอยลง หรือ สูญเสียหนาที่ ทําใหไมสามารถ ที่จะกําจัดของเสียที่เปนพิษออกทาง ปสสาวะไดดีเพียงพอ ทําใหระดับของเสีย ในกระแสเลือดเพิ่มขึ้นและเกิดอาการ เจ็บปวยได คือ
โรคไตวาย เฉียบพลัน
Acute Kidney Injury
หมายถึง การที่ไตสูญเสีย การทํางานอยางรวดเร็วจาก
โรคไต เรื้อรัง
สาเหตุตางๆ ซึ่งหากไดรับ การรักษาอยางทันทวงทีมี โอกาสที่ไตจะฟนกลับมา ทํางานไดเปนปกติ
Chronic Kidney Disease
หมายถึง การทํางานของไต ลดลงเปนเวลานานเกินกวา 3 เดือน โอกาสที่ไตจะกลับมา ฟนการทํางานนอยมาก
04
ระยะของ โรคไต เรื้อรัง
อัตรากรองของไต 90 - 100% มีอาการนอย หรือ ไมมีอาการ ระยะที่ 1 อัตรากรองของไต 60 - 89% มีอาการนอย หรือ ไมมีอาการ ระยะที่ 2
ระยะที่ 5
อัตรากรองของไต นอยกวา 15%
บวม เพลีย ซีด คัน ซึม ความดันโลหิตสูง เปนตน
อัตรากรองของไต 30 - 59% มีอาการนอย หรือ ไมมีอาการ ระยะที่ 3
อัตรากรองของไต 15 - 29% มีอาการนอย หรือ ไมมีอาการ ระยะที่ 4
**ผูปวยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 5 ตองไดรับการตรวจติดตามอยางใกลชิด เพื่อพิจารณาการรักษาบําบัดทดแทนไตตอไป
05
ลักษณะ อาการของ โรคไต เรื้อรัง
คันตามตัว ผิวคลํ้า
เปนแผล ถลอกงาย
ปริมาณปสสาวะลดลง หรือ ปสสาวะบอย ตอนกลางคืน
อาการ
เบ�ออาหาร
คล�นไส อาเจียน
ความดัน โลหิตสูง
อาการ แสดง
ซีด
บวม
ออนเพลีย
ปสสาวะเปนฟอง หรือปสสาวะเปลี่ยนสี
06
การรักษา บําบัด ทดแทนไต (สําหรับผูปวยไตเรื้อรังระยะสุดทาย)
1 การฟอกเลือด
ดวยเคร�องไตเทียม (Hemodialysis)
ใชเวลาฟอก ครั้งละ 4 ชั่วโมง
สัปดาหละ 2 – 3 ครั้ง ตลอดชีวิต หรือจนกวา
เปนการฟอกเลือด ดวยเครื่องไตเทียมเพื่อ
จะไดรับการ ปลูกถายไต
กําจัดของเสียและปรับสมดุล เกลือแรใหกับผูปวยไตวาย โดยนําของเสียและนํ้าสวนเกิน ออกจากเลือดโดยผานตัวกรอง หลังจากนั้นเครื่องจะนําเลือด ที่ไดรับการฟอกกลับ เขาสูรางกาย
ดังนั้นจึงจําเปนตองมีการใสสาย หรือเสนที่ใชสําหรับการฟอกเลือด หรือที่เรียกวา “เสนฟอกเลือด”
07
การผาตัด สรางเสน ฟอกเลือด (Vascular access)
เปนการผาตัดเพื่อสรางเสนเลือด ที่สามารถตอเขากับเครื่องไตเทียม ไดสะดวก เสนฟอกเลือดแบงได 2 ประเภท คือ
Arterio- venous anastomosis
Arteriovenous fistula (AVF)
Vein
Artery
Blood from dialysis machine
Blood to dialysis machine AV
Artery Vein
stula
Artery Vein เสนฟอกเลือด ถาวร 1 ไดแก Arteriovenous fistula (AVF), Arteriovenous graft (AVG) Arteriovenous graft (AVG)
Vein
Artery
Graft
Arterio- venous graft
Blood from dialysis machine
Synthetic bridge graft Blood to dialysis machine
เสนฟอกเลือด กึ่งถาวร 2 ไดแก Tunneled cuffed Cathether
การสราง AVF และ AVG ศัลยแพทยจะ ทําการผาตัดเสนเลือดบริเวณขอมือ หรือ ขอพับแขนขางไมถนัดเพื่อเชื่อมตอ เสนเลือดดําและเสนเลือดแดง ซึ่งใช เปนจุดที่ตอกับเครื่องไตเทียม Tunneled Cuffed Catheter ทําไดโดยการใชยาชาเฉพาะที่ และ ไมจําเปนตองนอนโรงพยาบาล หลังการผาตัด
Catheter
Right atrium of heart
Blood to dialysis machine
Blood from dialysis machine
08
ประเภท ของ เสน ฟอกเลือด การสรางเสนเลือดเพื่อใช ในการฟอกเลือด แบงเปน 2 แบบ (Type of Dialysis Access)
1
แบบถาวร
Hemodialysis: Central Venous Catheter
Hemodialysis: Arteriovenous Graft เสนเลือดจริง (AVF: Arteriovenous Fistula) เปนการผาตัดเชื่อมเสนเลือดดําและเสนเลือดแดง บริเวณแขนของผูป ว ย เพื่อใหเ สน เลือดดําขยาย ขนาดและมีผนังหนาขึ้น โดยทั่วไปใชเ วลา อยา งนอ ย 6 สัปดาห จึงจะสามารถใชงานได เสนเลือดเทียม
(AVG: Arteriovenous Graft) ใชในกรณีที่เสนเลือดจริงของผูปวย มีขนาดเล็ก หรือไมมีเสนเลือดดํา ที่เหมาะสมในการทําเสนฟอกเลือด โดยขนาดเสนเลือดดําที่เหมาะสม ควรมีเสน ผา ศูนยก ลาง 2 – 2.5 มิลลิเมตร แพทยจะใชเสนเลือดเทียมเชื่อมตอ ระหวางเสนเลือดดําและเสนเลือดแดง ซึ่งสามารถใชฟอกเลือดไดหลังผาตัดตั้งแต
Hemodialysis: Arteriovenous Fistula
Peritoneal Dialysis
1 – 3 สัปดาหขึ้นอยูกับชนิด ของเสนเลือดเทียม ขอจํากัดของเสนเลือดเทียมเมื่อเปรียบเทียบ กับเสน เลือดจริง คือ อายุการใชง านสั้น มีภาวะแทรกซอนสูง และราคาจะสูงกวาเสนเลือดจริง 2 การใสสายสวนชนิดระยะยาวภายในหลอดเลือดดําใหญเพ�อใช ในการฟอกเลือด (Permcath หรือ Tunneled cuffed catheter) เปน การใสส ายลา งไตชนิดระยะยาวเขา ไป ในหลอดเลือดดําใหญเพื่อใชเปนชองทางในการฟอกเลือด โดยจะมีการออกแบบใหมีสวนที่ลอด ใตผิวหนัง (tunnel catheter) และมีปุมนูน (cuff) เพื่อปองกันการติดเชื้อตามแนวสาย ใตผิวหนังและเพื่อปองกันการเลื่อนหลุดของสาย 09 แบบกึ่งถาวร
การรักษา บําบัด ทดแทนไต (สําหรับผูปวยไตเรื้อรังระยะสุดทาย)
2 การฟอกเลือดทาง ชองทองแบบถาวร (Peritoneal Dialysis: PD) คือ การใสนํ้ายาผานผนังภายในชองทอง เพื่อแลกเปลี่ยน ของเสียในรางกาย ซึ่งตองทําการฝงทอเขาไปในชองทอง ทําที่บานหรือที่ทํางานไดและตองทําทุกวัน ซึ่งแบงออกเปน 2 วิธี
Connector
Solution bag
Connector
Catheter
1 การลางไตทางชองทองอยางตอเนื่องดวยตนเอง (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis: CAPD) เปลี่ยนนํ้ายา 4-5 ครั้ง/วัน
Drainage bag
2 การลางไตทางชองทองอยางตอเนื่องดวยเครื่องอัตโนมัติ (Continuous Cyclic Peritoneal Dialysis: CCPD) การลางไต ทางชองทองสามารถทําเองที่บาน ไมตองเดินทางมาศูนยฟอกเลือด
10
การรักษา บําบัด ทดแทนไต (สําหรับผูปวยไตเรื้อรังระยะสุดทาย) 3 การปลูกถายไต (Kidney Transplantation)
การปลูกถายไต เปนการผาตัดโดยนําไตของผูบริจาค มาใสไวในรางกายผูปวย เพื่อใหไตใหมทํางานแทน ไตเดิมที่ไมสามารถทํางานไดแลว
Kidney transplant
Donor: Functioning kidneys
Recipient: Non-functioning kidneys
การปลูกถายไต จากผูบริจาคไต ที่มีภาวะสมองตาย (Deceased Donor Kidney Transplantation)
การปลูกถายไต จากผูบริจาคไต ที่มีชีวิต (Living Donor Kidney Transplantation)
11
การ ปลูกถาย ไต
การรักษาโรคไตเรื้อรัง ระยะสุดทายดวยการ ผาตัดปลูกถายไต
โรงพยาบาล บํารุงราษฎร เริ่มผาตัดปลูกถายไต ใหผูปวยรายแรก พ.ศ. 2530 จนถึงปจจุบัน ประสบการณ มากกวา 30 ป
เราทํางาน กันเปนทีม ตั้งแตกอน-หลัง ผาตัด และติดตามดูแล อยางตอเนื่อง
12
การปลูก ถายไต ชนิดที่ 1
การปลูกถายไตจากผูบริจาคไต ที่มีชีวิต คือ การที่ผูปวย รับการบริจาคไต 1 ขาง
การปลูกถายไต จากผูบริจาคไต ที่มีชีวิต (Living Donor Kidney Transplantation)
จากผูบริจาคที่มีชีวิต ซึ่งผูบริจาคควรมีอายุ ระหวาง 20 - 55 ป¢ ผูบริจาคที่ยังมีชีวิต ที่สามารถบริจาคไต ไดตามกฎหมายคือ ญาติ
ที่มีความสัมพันธทางสายเลือด เชน บิดา มารดา บุตร พี่ นอง คูสมรส
การปลูก ถายไต ชนิดที่ 2
การปลูกถายไต จากผูบริจาคไต ที่มีภาวะ สมองตาย (Deceased Donor Kidney Transplantation)
การปลูกถายไตจาก ผูบริจาคภาวะสมองตาย คือ การที่ผูปวยรับการ บริจาคไต 1 ขาง จาก ผูบริจาคที่มีภาวะสมองตาย ซึ่งญาติไดบริจาคอวัยวะ ใหกับศูนยรับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย
13
ขั้นตอนของ การปลูก
ผูปวยมี ความพรอม และเหมาะสม ในการ ปลูกถายไต
ถายไต
ปรึกษา แพทย โรคไต
กรณีตองการ รอรับบริจาคจาก ผูบริจาคที่สมองตาย (Deceased Donor) ตรวจรางกาย ตรวจกรุ£ปเลือดและความเขากันได ของเนื้อเยื่อ และอื่น ๆ ตามแพทยพิจารณา
กรณี ผูบริจาคที่มีชีวิต (Living Donor)
ตรวจกรุ£ปเลือดและ ตรวจรางกายของผูปวย และผูบริจาคไต
ตรวจความเขากันไดของเนื้อเยื่อ ระหวางผูปวยกับผูที่บริจาคไต และ/หรือ DNA ตามแพทยพิจารณา
ผูปวยและญาติไดรับ คําแนะนําการดูแล ตนเองจากทีม ปลูกถายอวัยวะ
ลงทะเบียน เพื่อรอรับการบริจาคไต จากสภากาชาดไทย หลังจากเริ่มฟอกเลือด หรือลางไตทางชองทองแลว
ประชุมคณะอนุกรรมการ การผาตัดปลูกถายไต เพื่อลงความเห็นชอบ
กลับบานและดูแล ตนเองขณะอยูบาน
มาตรวจติดตาม อาการและเจาะเลือด ดูระดับยาตามนัด
ปลูกถายไต เมื่อมีผูบริจาค
นัดวันผาตัด ปลูกถายไต
14
การ ปลูกถาย
ไต การพิจารณา ความพรอม ในการปลูกถายไต
1 ดานรางกาย ไดรับการตรวจรางกายแลวแข็งแรงดี 2 ดานอารมณ อารมณมั่นคง 3 ดานสังคม มีผูสนับสนุน คอยดูแลชวยเหลือ 4 ดานจิตใจ ยอมรับแผนการรักษา ไมมีปญหา ดานจิตเวช 5 ดานเศรษฐกิจ ยอมรับคาใชจายได ทั้งคาใชจาย ที่เกี่ยวของกับการผาตัดและการรับประทานยา เนื่องจากตองรับประทานยาตลอดชีวิต
การประเมิน ดานรางกายสําหรับ ผูรับการปลูกถายไต
4. ดานสภาวะ จิตใจและอ�น ๆ
5. การประเมินอ�น ๆ ที่แพทยเห็นสมควร เชน ดานทางเดินอาหารและตับ ดานทางเดินหายใจ เปนตน
3. ดานศัลยกรรม และทางเดินปสสาวะ
2. ดานหัวใจ และหลอดเลือด เชน ECG. Echocardiogram, EST
1. ดานอายุรกรรม การตรวจรางกาย ตรวจเลือด ตรวจคัดกรองมะเร็ง โรคติดเชื้อ ความพรอมในการผาตัด รวมถึงการประเมินเกี่ยวกับ โรคประจําตัว
156
สามารถสอบถามขอมูลการรักษาไดที่ สําหรับผูปวยโรคไตเรื้อรัง ระยะสุดทาย การผาตัดปลูกถายไต เปนอีกหนึ่งทางเลือกของการรักษา เพ�อใหผูปวยกลับมามีชีวิต อยางปกติ ศูนย โรคไต อาคาร A (คลินิก) ชั้น 19 เคานเตอร B เวลาทําการ ทุกวัน ตั้งแตเวลา 8.00 – 20.00 น.
ปรึกษาโรคไต สายดวน โทร 02 011 3992 หรือ 1378 ปรึกษาการปลูกถายไตโดยพยาบาลผูประสานงานทางคลินิกงานปลูกถายอวัยวะ สายดวน โทร 081 834 3439
ติดตามขอมูลเร�องโรคไต
Download บํารุงราษฎรแ อปพลิเคชัน
Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18Powered by FlippingBook